Bập bênh và thú nhún lò xo là những thiết bị đầu tiên trẻ nhỏ làm quen ở sân chơi. Chúng giúp trẻ rèn thăng bằng, phối hợp tay chân, cảm nhận nhịp điệu và học cách chơi cùng bạn. Vì được dành cho trẻ nhỏ, chi tiết như khe hở lò xo, đầu đòn bập bênh hay tay cầm lại càng cần được chú ý.
Bài viết giúp trường mầm non, chủ đầu tư khu vui chơi và ban quản lý khu dân cư chọn đúng loại, lắp đặt chắc chắn và bảo trì đúng cách.
Các loại bập bênh và thú nhún
| Loại | Cách chuyển động | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bập bênh đòn | Đòn dài lên xuống quanh một trục ở giữa, hai đầu có chỗ ngồi | Cần hai trẻ phối hợp; hai đầu phải có đệm giảm chấn khi chạm đất |
| Bập bênh đế cong | Thân hình con vật hoặc thuyền, lắc qua lại trên đế cong | Thấp, phù hợp trẻ nhỏ, ít điểm kẹp |
| Thú nhún lò xo | Thân gắn trên một lò xo, nhún và lắc nhiều hướng | Phổ biến nhất ở sân chơi mầm non, chung cư |
| Thú nhún nhiều chỗ ngồi | Một tấm hoặc thân lớn gắn trên nhiều lò xo, nhiều trẻ cùng chơi | Tăng tương tác, cần vùng an toàn rộng hơn |
| Thú nhún khớp nối, thú nhún di động | Khung khớp nối giúp nhún tại chỗ hoặc tiến về phía trước | Có trong danh mục Thông tư 32/2012 cho mầm non |
Tiêu chuẩn và quy định liên quan
- TCVN 12721-6:2020 quy định yêu cầu an toàn riêng bổ sung và phương pháp thử cho đồ chơi cưỡi, bập bênh, được xây dựng trên cơ sở tham khảo EN 1176-6. Tiêu chuẩn phân loại nhiều kiểu thiết bị theo cách chuyển động, như bập bênh dọc trục, thiết bị lắc lư, thiết bị có trục đỡ ở trên cao.
- TCVN 12721-1:2020 về yêu cầu an toàn chung (kẹp ngón tay, kẹp chân, bề mặt giảm chấn, vùng an toàn) áp dụng cho mọi thiết bị.
- Thông tư 32/2012/TT-BGDĐT cho mầm non: bập bênh đơn, đôi cho nhà trẻ có chỗ ngồi cách mặt đất tối đa 200mm; bập bênh đòn cho mẫu giáo dài khoảng 2200mm, trụ cao tối đa 300mm, hai đầu có đệm giảm chấn; thú nhún lò xo có chỗ ngồi cách mặt đất tối đa 400mm. Danh mục đầy đủ trong bài thiết bị ngoài trời mầm non theo Thông tư 32.
Những điểm cần kiểm tra khi chọn mua
1. Kẹp tay, kẹp chân
- Lò xo của thú nhún là vị trí trẻ có thể đút ngón tay, ngón chân vào. Nên chọn lò xo có thiết kế chống kẹp hoặc có lớp bảo vệ, đặc biệt cho trẻ nhỏ.
- Với bập bênh đòn, kiểm tra khoảng hở giữa đòn và trụ, giữa đòn và mặt đất khi một đầu hạ xuống, không để chân trẻ bị kẹp.
2. Tay cầm và chỗ để chân
Mỗi chỗ ngồi phải có tay cầm chắc chắn và chỗ để chân rõ ràng. Tay cầm lỏng là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ mất thăng bằng và ngã.
3. Giảm chấn ở đầu đòn bập bênh
Khi một đầu chạm đất đột ngột, trẻ có thể bị va cằm vào tay cầm hoặc bị dội lực lên cột sống. Đệm giảm chấn dưới đầu đòn (lốp cao su, đệm cao su) và giới hạn biên độ là chi tiết bắt buộc phải có.
4. Độ cao chỗ ngồi theo lứa tuổi
Chỗ ngồi thấp giúp trẻ tự lên xuống, giảm chiều cao rơi. Đối chiếu với độ tuổi sử dụng mà nhà sản xuất công bố và các giới hạn của Thông tư 32/2012 nếu lắp cho trường mầm non.
5. Vật liệu chịu thời tiết
Thân nhựa có phụ gia chống tia UV, khung thép mạ kẽm sơn tĩnh điện, lò xo có xử lý chống gỉ. Ở khu vực ven biển, cần phụ kiện chống ăn mòn và lịch kiểm tra dày hơn.
Lắp đặt đúng cách
- Móng chắc chắn: lò xo và trụ bập bênh chịu lực lắc liên tục, móng phải đúng kích thước và cao độ theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Phần móng không được nhô lên khỏi bề mặt sân.
- Vùng an toàn: thú nhún lắc nhiều hướng nên cần khoảng trống xung quanh; không đặt sát nhau hay sát lối đi.
- Bề mặt giảm chấn: phủ toàn bộ vùng an toàn, chọn theo chiều cao rơi. Xem sân cao su EPDM cho khu vui chơi.
- Nhóm theo độ tuổi: đặt bập bênh, thú nhún trong khu trẻ nhỏ, tách khỏi khu vận động mạnh của trẻ lớn. Cách phân khu chi tiết có trong bài thiết kế sân chơi ngoài trời cho chung cư, khu đô thị.
Bảo trì định kỳ
| Bộ phận | Dấu hiệu cần xử lý |
|---|---|
| Lò xo | Gỉ ăn sâu, nứt, biến dạng, thân thú bị nghiêng lệch khi không có người ngồi |
| Bulông chân lò xo, trụ bập bênh | Lỏng, thiếu nắp chụp, gỉ |
| Trục, bạc của bập bênh đòn | Kêu cót két, rơ lỏng, mòn |
| Đệm giảm chấn đầu đòn | Mòn, nứt, bong khỏi vị trí |
| Thân, tay cầm, chỗ để chân | Nứt, cạnh sắc, tay cầm xoay hoặc lỏng |
| Bề mặt quanh thiết bị | Lõm, bong mép, đọng nước |
Theo hướng dẫn trong TCVN 12721-7:2020, việc kiểm tra nên chia thành kiểm tra thường xuyên bằng mắt, kiểm tra vận hành định kỳ và kiểm tra chính hằng năm, có ghi nhật ký. Tham khảo thêm lập lịch bảo trì khu vui chơi theo tuần.
Câu hỏi thường gặp
Thú nhún lò xo dùng cho trẻ mấy tuổi?
Tùy kích thước và độ cao chỗ ngồi của từng mẫu; nhà sản xuất cần công bố độ tuổi sử dụng. Ở trường mầm non, nên đối chiếu thêm với các giới hạn độ cao trong Thông tư 32/2012.
Có nên đặt bập bênh đòn trong khu vui chơi trong nhà?
Có thể, nhưng cần nhân viên quan sát vì bập bênh đòn đòi hỏi hai trẻ phối hợp. Bập bênh đế cong và thú nhún thường dễ quản lý hơn trong không gian trong nhà.
Thú nhún điện có khác thú nhún lò xo không?
Khác. Thú nhún điện là thiết bị dùng điện, cần đáp ứng thêm các yêu cầu về an toàn điện, nối đất, thiết bị bảo vệ và vị trí lắp đặt khô ráo. Bài này tập trung vào thú nhún cơ học dùng ở sân chơi.
Thiết kế sân chơi cho trẻ nhỏ cùng SkyNext
SkyNext thiết kế khu chơi cho trẻ nhỏ với bập bênh, thú nhún, cầu trượt thấp và bề mặt giảm chấn đồng bộ, phù hợp trường mầm non, chung cư và khu vui chơi thương mại. Tìm ý tưởng chủ đề trong 100+ mẫu thiết kế khu vui chơi trẻ em hoặc nhận báo giá qua hotline 08 8886 8880.
